2025-nji ýyl global energiýa we tebigy serişdeler pudagy üçin möhüm ýyl bolar. Orsýet bilen Ukrainanyň arasyndaky dowam edýän çaknyşyk, Gazadaky ok atyşygy bes etmek we howa syýasaty üçin möhüm boljak Braziliýada geçiriljek COP30 sammiti - bularyň hemmesi näbelli bir landşafty emele getirýär. Şol bir wagtyň özünde, Trampyň ikinji möhletine uruş we söwda tarifleri boýunça irki ädimler bilen başlamagy geosyýasy dartgynlylygyň täze gatlaklaryny goşdy.
Bu çylşyrymly ýagdaýyň içinde energiýa kompaniýalary gazylyp alynýan ýangyçlara we az uglerodly maýa goýumlaryna maýa goýumlary boýunça kapital paýlamakda kyn çözgütler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Soňky 18 aýyň dowamynda rekord derejede gazanylan birleşmeler we satyn alyşlar işinden soň, nebit irileriniň arasyndaky konsolidasiýa güýçli bolmagynda galýar we tiz wagtda magdan senagatyna hem ýaýrap biler. Şol bir wagtyň özünde, maglumat merkeziniň we emeli intellektiň ösüşi gije-gündiz arassa elektrik energiýasyna bolan gyssagly islegi artdyrýar we bu bolsa berk syýasy goldawa mätäçlik döredýär.
2025-nji ýylda energiýa pudagyny kemala getirjek bäş esasy tendensiýa:
1. Geosyýasat we Söwda Syýasatlary Bazarlary Täzeden Formalaşdyrýar
Trampyň täze tarif meýilnamalary global ösüşe uly howp salýar, JIÖ-niň ösüşini 50 bazis nokadyna azaltmak we ony takmynan 3% -e çenli azaltmak mümkin. Bu bolsa, global nebit islegini günde 500,000 barrel - takmynan ýarym ýyllyk ösüş - azaltmagy mümkin. Şol bir wagtyň özünde, ABŞ-nyň Pariž ylalaşygyndan çykmagy ýurtlaryň COP30-dan öň NDC maksatlaryny ýokarlandyryp, 2°C üçin ýola düşmek mümkinçiligini az galdyrýar. Tramp Ukraina we Ýakyn Gündogar parahatçylygyny gün tertibinde ýokary orunda goýsa-da, islendik çözgüt haryt üpjünçiligini artdyryp we bahalary peseldip biler.
2. Maýa goýumlary ösýär, ýöne has haýal depginde
Energiýa we tebigy serişdelere goýulýan umumy maýa goýumlarynyň 2025-nji ýylda 1,5 trillion ABŞ dollaryndan geçmegine garaşylýar, bu bolsa 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende 6% ýokarydyr — bu täze rekord, ýöne ösüş şu onýyllygyň başynda görlen depginiň ýarysyna çenli haýallaşýar. Kompaniýalar energiýa geçişiniň tizligi baradaky näbelliligi görkezýän has seresaply hereket edýärler. Pes uglerodly maýa goýumlary 2021-nji ýyla çenli umumy energiýa çykdajylarynyň 50% -ine çenli ýokarlandy, ýöne şondan bäri pese gaçdy. Pariž maksatlaryna ýetmek üçin 2030-njy ýyla çenli şeýle maýa goýumlarynyň ýene-de 60% artmagy talap ediler.
3. Ýewropanyň nebitiň esasy kompaniýalary öz jogaplaryny görkezýärler
ABŞ-nyň nebit ägirleri ýerli garaşsyz kompaniýalary satyn almak üçin güýçli paýnamalary ulanýandygy sebäpli, ähli ünsler "Shell", "BP" we "Equinor" kompaniýalaryna gönükdirilýär. Olaryň häzirki ileri tutýan maksady maliýe durnuklylygydyr - esasy däl aktiwleri satmak arkaly portfelleri optimizirlemek, çykdajylaryň netijeliligini ýokarlandyrmak we paýdarlaryň girdejisini goldamak üçin erkin pul akymyny artdyrmak. Şeýle-de bolsa, nebitiň we gazyň pes bahalary 2025-nji ýylyň ahyrynda ýewropaly iri kompaniýalaryň özgerdiji ylalaşygyna sebäp bolup biler.
4. Nebit, gaz we metallaryň bahalary üýtgeýär
OPEC+ topary Brent nebitiniň bahasyny dört ýyl yzly-yzyna 80 ABŞ dollaryndan/barrelden ýokary saklamak üçin ýene-de bir kyn ýyl bilen ýüzbe-ýüz bolýar. OPEC-e degişli bolmadyk güýçli üpjünçilik bilen, Brent nebitiniň 2025-nji ýylda ortaça 70-75 ABŞ dollary/barrel bolmagyna garaşýarys. Gaz bazarlary 2026-njy ýylda täze LNG kuwwaty gelmezden öň has-da berkleşip biler, bu bolsa bahalaryň ýokarlanmagyna we has üýtgewsiz bolmagyna sebäp bolup biler. Mis bahalary 2025-nji ýylda 4,15 ABŞ dollary/funtdan başlady, bu 2024-nji ýylyň iň ýokary derejesinden aşak, ýöne ABŞ-nyň we Hytaýyň güýçli isleginiň täze magdanlaryň üpjünçiliginden öňe geçmegi sebäpli ortaça 4,50 ABŞ dollaryna/funta çenli gaýtadan dikelmegine garaşylýar.
5. Energiýa we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri: Innowasiýalary çaltlandyrmagyň ýyly
Haýal rugsat bermek we özara baglanyşyk uzak wagtlap gaýtadan dikeldilýän energiýanyň ösüşini çäklendirdi. 2025-nji ýylyň öwrülişik nokady bolup biljekdigine şaýatlyk edýän alamatlar peýda bolýar. Germaniýanyň özgertmeleri 2022-nji ýyldan bäri gury ýerdäki ýel energiýasyny tassyklamagy 150% azaltdy, ABŞ-nyň FERC özgertmeleri bolsa özara baglanyşyk möhletlerini gysgaltmaga başlady - käbir ISO-lar gözlegleri ýyldan aýlara azaltmak üçin awtomatlaşdyrmany ornaşdyrýarlar. Maglumat merkezleriniň çalt giňelmegi, esasanam ABŞ-da hökümetleri elektrik üpjünçiligine ileri tutulýan ugurlara gönükdirmäge iterýär. Wagtyň geçmegi bilen, bu gaz bazarlaryny gyssap we elektrik energiýasynyň bahalaryny ýokarlandyryp, geçen ýylky saýlawlardan öň benzin bahalary ýaly syýasy dartgynly nokada öwrülip biler.
Ýerleşýän ýerler ösýärkä, energiýa bilen meşgullanýan oýunçylar bu möhüm döwürde geljegini üpjün etmek üçin bu mümkinçiliklerden we töwekgelçiliklerden çeýelik bilen peýdalanmaly bolarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 4-nji iýuly
